Blog 1/3 | Grootste wijzigingen bouwregelgeving ooit per 1 januari 2022

BouwenOmgevingswet 9 juni 2020
Door: mr. dr. ing. Peter de Haan

Dit is de eerste blog in een drieluik over de grootste wetswijzigingen in bouwregelgeving ooit. Op 1 januari 2022 treedt de Omgevingswet en gelijktijdig de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) in werking. Beide wetten bevatten wijzigingen in de vergunningverlening en handhaving van bouwwerken. Daarnaast leidt de Wkb tot wijzigingen in de aansprakelijkheid en de waarschuwingsplicht van de aannemer. Dit eerste blog gaat over de wijzigingen in de vergunningverlening en handhaving. Vervolgens komt de uitwerking van de gedeeltelijke privatisering van het bouwtoezicht aan de orde (blog 2) en tot slotte de privaatrechtelijke wijzigingen (blog 3).

De wijzigingen in de vergunningverlening en handhaving

Minister Ollongren heeft in een brief van 20 mei 2020 gemeld dat zij samen met onder meer de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) de Eerste en Tweede Kamer adviseert dat op 1 januari 2022 de Omgevingswet in werking treedt. Dit is de grootste wet in meer dan 100 jaar tijd, waarin 26 andere wetten op het gebied van omgevingsrecht opgaan. In de gezamenlijke verklaring in de bijlage bij haar brief wordt geadviseerd dat de Wkb gelijktijdig in werking treedt.

De Omgevingswet knipt de omgevingsvergunning voor bouwen (de bouwvergunning) in twee delen: de omgevingsvergunning voor de (technische) bouwactiviteit en de omgevingsvergunning voor de omgevingsplanactiviteit. De gemeente toetst de omgevingsvergunning voor de (technische) bouwactiviteit aan de bouwtechnische voorschriften uit het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl; de opvolger van het Bouwbesluit 2012). De omgevingsvergunning voor een omgevingsplanactiviteit toetst de gemeente aan het omgevingsplan. Het omgevingsplan is niet alleen de opvolger van het bestemmingsplan. Daarin gaan onder meer ook de welstandsnota en de bouwverordening op.

Voor zwaardere bouwwerken zullen vaak beide vergunningplichten gelden. Voor de lichtere bouwwerken kan het zijn dat niet (beide) omgevingsvergunningen verplicht zijn. In het Bbl zijn landelijke lijsten opgenomen welke categorieën bouwwerken bouwtechnisch en wat betreft het omgevingsplan omgevingsvergunningvrij zijn. Daarnaast kan de gemeente zelf aanvullend bepalen voor welke bouwplannen geen omgevingsvergunning voor een omgevingsplanactiviteit is vereist. Dat voor laatstgenoemde bouwplannen geen omgevingsvergunning is vereist, doet er niet aan af dat deze wel aan het omgevingsplan moeten voldoen.

Het omgevingsplan zal meer open normen bevatten dan het bestemmingsplan. Daarom kan er meer onduidelijkheid zijn of een bouwplan op grond van het omgevingsplan is toegestaan. Om vooraf zonder enige twijfel zekerheid te krijgen dat het bouwplan niet in strijd is met het omgevingsplan kan een initiatiefnemer een onverplichte vergunningaanvraag indienen.

Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb)

De Wkb geeft invulling aan de omgevingsvergunning voor de (technische) bouwactiviteit. De gemeente toetst niet meer vooraf het bouwplan aan de bouwtechnische voorschriften. In de plaats daarvan houdt een private kwaliteitsborger tijdens de bouw toezicht. Zonder positieve verklaring van de kwaliteitsborger mag het bouwwerk niet in gebruik worden genomen. Alleen de gemeente mag de bouwtechnische voorschriften handhaven.

In het volgende deel van deze blog ga ik in op de uitwerking van de gedeeltelijke privatisering van het bouwtoezicht. Voor meer informatie over de inhoud en toepassing van de Wkb kun je je ook inschrijven voor de cursus ‘De Wet kwaliteitsborging voor het bouwen’.

Lees ook het tweede deel van deze blog >>>

Bel mij terug

Heeft u vragen en wilt u graag terug worden gebeld door een van onze studieadviseurs?