PFAS hoopt zich op langs de kust

Bodem 13 mei 2020

In heel Nederland worden aan de kust verhoogde concentraties PFAS-gifstoffen gevonden. Het gaat hoogstwaarschijnlijk om neerslag van gif dat zweeft boven zee. Het stelt overheden voor een probleem, mede omdat het voorlopig onmogelijk lijkt er iets tegen te doen.

PFAS is een verzamelnaam voor een groep niet-afbreekbare chemische stoffen. Ze komen vrij in de chemische industrie, onder meer bij de productie van anti-aanbaklagen. In Nederland is de brandweer een belangrijke bron, waar PFAS vrijkomt bij het gebruik van blusschuim.

Bron: beeldbank.rws.nl, Rijkswaterstaat, Harry van Reeken

De stoffen zijn in beeld sinds juli vorig jaar, toen staatssecretaris Stientje van Veldhoven (Milieu) er een strenge norm voor instelde. Destijds kwam op veel plaatsen het grondverzet en baggerwerk stil te liggen. In afwachting van nieuw onderzoek in heel Nederland is de norm inmiddels weer wat versoepeld.

Dat onderzoek geeft een opvallende uitkomst: op locaties langs de kust is de vervuiling vaak vele malen hoger dan verder het land in. Zo werd in het duingebied van Terschelling 3,5 microgram per kilogram droge stof van de subgroep PFOS aangetroffen, bijna negen keer zo veel als het gemiddelde in Fryslân en ver boven de (toch al versoepelde) drempel van 0,9 voor natuurgebieden.

In het westen van het land is het beeld vergelijkbaar. Zo zijn hogere PFAS-concentraties gevonden aan de kust in het gebied van de Omgevingsdienst IJmond (Haarlem, Beverwijk). Bodemspecialist Hans Bakker van die omgevingsdienst weet ook van vergelijkbare uitkomsten in onder meer Den Helder, op Texel en in Zeeland. ,,Ook daar zijn in het duingebied hogere concentraties aangetroffen, zonder een duidelijke oorzaak.”

‘Global sea spray’

Overheden gaan ervan uit dat sprake is van het zogenoemde global sea spray. In het kort: PFAS-stoffen in de atmosfeer lijken meer neer te slaan boven land dan op zee. Boven zeeën en oceanen hopen de stoffen zich op, waarvan een deel neerslaat zodra het de kustlijn bereikt. Zo kunnen juist daar hogere concentraties stoffen ontstaan, waartegen bovendien moeilijk iets is te doen: de stoffen boven zee kunnen afkomstig zijn van heel de wereld.

Een gevaar bij hogere concentraties PFAS-stoffen is dat die in dieren terechtkomen. Dat kan leiden tot onder meer verminderde voortplanting.

In iedere regio wordt momenteel gekeken hoe met het probleem moet worden omgegaan. Dat kan verschillen per regio. Zo wordt in Noord-Holland overwogen dat bij iedere vorm van grondverzet langs de kust eerst een bodemonderzoek moet plaatsvinden, zodat het gif zich in ieder geval niet verder verspreidt. In Fryslân gaat dat niet gebeuren: Friese gemeenten vinden het niet nodig omdat nog niets is bewezen en omdat op de eilanden vrij weinig grondverzet plaatsvindt.

Bron: Friesch Dagblad (8 mei 2020)

Bel mij terug

Heeft u vragen en wilt u graag terug worden gebeld door een van onze studieadviseurs?