Bodemdaling in Nederland

Algemeen 28 januari 2020

Het is algemeen bekend dat de zeespiegel stijgt. Dat is een fikse uitdaging voor een land dat grotendeels onder zeeniveau ligt. Het is echter minder bekend dat ook onze bodem daalt. De ergste en meeste bekende bodemdaling is in Groningen door de gaswinning, maar het onderwerp raakt heel Nederland. Verzakking zorgt voor schade aan bestaande woningen, bedrijfspanden, wegen en de natuur. Ook bij nieuwbouwplannen en gebiedsontwikkeling speelt dit fenomeen een rol. Door de enorme impact van deze maatschappelijke uitdaging is afwachten geen optie meer. Alle overheden en andere betrokkenen, landelijk en lokaal, moeten in hun plannen rekening houden met bodemdaling.

Bodemdaling is niet nieuw. Een groot deel van Nederland bestaat uit slappe klei- en veenlagen, die voortdurend in beweging zijn. Bovendien wonen en werken we met veel mensen op een relatief klein oppervlak, waardoor de druk op de bodem groot is. Dit menselijk handelen leidt tot sterke bodembewegingen, cumulatief tot zo’n 2,5 centimeter per jaar. Deze daling heeft grote financiële en maatschappelijke effecten.

Bodemdaling in Nederland

Schade aan bebouwing en infrastructuur

De maatschappelijke kosten van bodemdaling in Nederland zijn niet te onderschatten. De kosten door bodemzetting aan de infrastructuur in stedelijk gebied worden tot 2025 geraamd op 1,7 tot 5,2 miljard euro. Investeringen in funderingsherstel van bebouwing door slappe bodems en herstel van onvoldoende adequate fundering kunnen oplopen tot minimaal 16 miljard euro. Maar ook in het landelijk gebied heeft bodemdaling invloed. Naar schatting bedragen de kosten voor infrastructuur en bebouwing maximaal 1 miljard euro.

Juiste voorzorgmaatregelen nemen

De combinatie van intensief gebruik van de bodem en ondergrond, en de klimaatdoelstellingen vragen om duurzaam gebruik van de bodem. Het is overduidelijk dat we als maatschappij in actie moeten komen om de effecten van bodemdaling te kunnen beheersen. In de praktijk is dat niet eenvoudig. Niet alleen omdat de precieze omvang van het probleem niet geheel duidelijk is. Bij veel gemeentes, waterschappen en provincies is bodemdaling is meestal niet belegd bij een bepaalde functionaris. En dat maakt het een kwetsbaar onderwerp. Juist op dit niveau zijn de juiste voorzorgsmaatregelen bij nieuwbouwprojecten en gebiedsontwikkeling cruciaal om risico’s te voorkomen.

Landelijke en regionale initiatieven

Op landelijk niveau wordt het vraagstuk van bodemdaling inmiddels onderkend. Om de schade te beperken en preventieve actie te ondernemen, is bodemdaling expliciet opgenomen in de Nationale Omgevingsvisie. Verder staat bodemdaling centraal in de Structuurvisie Bodem en Ondergrond. Ook op regionaal niveau is een groot aantal projecten en processen opgestart. Hier is de Regio deal ‘bodemdaling groene hart’ een grote aanjager. In dit initiatief investeren het Rijk en regio’s samen 20 miljoen euro in het omgaan met bodemdaling. Dit gebeurt met diverse integrale projecten. Deze variëren van het ontwikkelen van handelingsperspectief voor omgaan met bodemdaling in historische binnensteden tot een convenant om in Zuid-Holland op slappe grond te bouwen. Een ander project is gericht op de ontwikkeling van standaarden. Deze zijn nodig om de effecten van bodemdaling bij nieuwbouw of renovatie van woningen in te kunnen schatten en te beheersen.

Kennis ontwikkelen voor een kosteneffectieve aanpak

Het is duidelijk dat overheden en andere belanghebbenden op alle niveaus rekening moeten houden met de impact en risico’s van bodemdaling. De ontwikkeling van een effectieve aanpak vraagt kennis en onderzoek. Om meer te weten te komen over bodemdaling en een kosteneffectieve benadering te realiseren, is het Nationaal Kennisprogramma Bodemdaling (NKB) in het leven geroepen. Voor de kennisontwikkeling over dit onderwerp werkt het NKB nauw samen met Geoplan. Samen zetten we een compleet cursus- en opleidingspakket op. Het eerste resultaat van de samenwerking is de cursus Bodemdaling. Door samen kennis te ontwikkelen, leveren we een constructieve bijdrage om de impact van bodemdaling in Nederland te beheersen.

Houd voor meer informatie over het cursusaanbod voor bodemdaling de website (http://geoplan.nl) in de gaten.

Bel mij terug

Heeft u vragen en wilt u graag terug worden gebeld door een van onze studieadviseurs?