Aquathermie lijkt energiebron van formaat

DuurzaamheidWater 24 juni 2020

Er is een nieuwe bron van energie waarmee bijna de helft van de Nederlandse woningen duurzaam kan worden verwarmd. Sleutel is een handige geo-app waarmee gemeenten en waterschappen snel de potentie van energie uit oppervlaktewater en rioolwater kunnen achterhalen. Een groot onderzoeksprogramma brengt nog meer aspecten van deze warmte-innovatie in kaart.

Thermische energie uit oppervlaktewater, kortweg TEO, is volgens een schatting van Deltares en CE Delft goed voor ruim 35 procent van de Nederlandse warmtevraag. Het is energie die gemakkelijk valt te onttrekken uit het water in grachten, vaarten, kanalen, rivieren, meren en plassen, en zelfs in de kuststrook van de Noordzee. Warm rioolwater is eveneens een kansrijke energiebron die nu dagelijks onder onze voeten verglijdt. Dit gebeurt via grote verzamelbuizen die vrijwel elke wijk in Nederland met een pompgemaal naar de waterzuiveringsinstallatie verbindt. Thermische energie uit afvalwater, TEA, waartoe ook de thermische energie die bij de drinkwaterbereiding vrijkomt valt, kan naar schatting in 15 procent van de warmtevraag voorzien. ‘TEO en TEA’ doen het natuurlijk marketingtechnisch wellicht vooral bij de wat oudere jongeren goed, maar met de verzamelnaam aquathermie is de naamsbekendheid belangrijk vergroot.

Thermosfles

Het principe van aquathermie is simpel. In de zomer stroomt het warme water van rivier, kanaal of gracht langs een afgesloten buis met schoon koud water dat wordt opgewarmd met behulp van een warmtewisselaar. “Dat water brengen we in een
natuurlijke, stilstaande grondwaterbel in de bodem, die werkt als een soort thermosfles”, legt Ronald Roosjen van kennisinstituut Deltares uit. In de winter wordt de voorraad uit de ondergrondse thermosfles omhoog gepompt en wordt de
warmte overgedragen aan het water in een warmtenet. Een warmtepomp krikt de temperatuur op tot zestig graden of hoger. “Dat kost elektriciteit, maar de pomp werkt zeer efficiënt en als het duurzame stroom is, is er amper CO2-uitstoot.” Het lijkt kruimelwerk, maar er is in Nederland ontzettend veel water en dus ook warmte. Het volume van het water doet wonderen. “Als je van de Rijnafvoer één enkele graad Celsius zou kunnen oogsten, kun je in theorie alle huizen in Nederland verwarmen.” In theorie, want de huizen moeten minder dan pakweg vijf kilometer van het water liggen. Anders worden de leidingen te duur en treedt te veel warmteverlies op. Voor rioolbuizen bij gemalen geldt hetzelfde principe. “In een rioolbuis ligt een met koud water gevulde warmtewisselaar die door het warmere rioolwater wordt opgewarmd. Dat warme water wordt direct naar een zwembad, school of een andere grootverbruiker gevoerd, waar een warmtepomp de temperatuur efficiënt kan verhogen”, zegt Barry Meddeler. Namens Syntraal, dochteronderneming van adviesbureau Tauw, buigt hij zich vooral over de  rioolwaterenergie. Rioolwater heeft in de wintermaanden een temperatuur van acht tot elf graden Celsius en kan direct worden gebruikt, zonder opslag in de bodem. In Urk gebruikt een zwembad de rioolenergie al jaren en in Velsen maakt een school er gebruik van. In de Utrechtse wijk Overvecht worden volgend jaar tweeduizend gerenoveerde appartementswoningen met rioolenergie verwarmd.

Verder lezen? Bekijk hier het volledige artikel uit het tijdschrift Milieu Magazine

Origineel door: René Didde – Bron: Milieu Magazine

Bel mij terug

Heeft u vragen en wilt u graag terug worden gebeld door een van onze studieadviseurs?