Heeft u vragen? Bel met Kristian Koster op 033 - 422 99 70

Stikstof-advies: veehouderij saneren en snelheid bij natuurgebieden omlaag

BouwenLuchtkwaliteitNatuur 26 september 2019

De commissie-Remkes heeft haar stikstofadvies gepubliceerd. Belangrijkste maatregelen die het kabinet zou moeten nemen: het uitkopen van vervuilende veebedrijven en het verlagen van de maximumsnelheid bij natuurgebieden.

Nederland moet snel „drastische maatregelen” nemen om de uitstoot van stikstof te beperken en kwetsbare natuur beter te beschermen. De belangrijkste zijn het uitkopen van veebedrijven die veel ammoniak uitstoten en een verlaging van de maximumsnelheid op rijks- en provinciale wegen bij kwetsbare natuurgebieden. Het is niet voldoende om meer en minder uitstoot tegen elkaar weg te strepen, het zogenoemde „salderen”. Emissies moeten worden „afgeroomd” en er moet een „duidelijke neerwaartse lijn” worden ingezet.

Ammoniakuitstoot per veesoort. Bron NRC.nl

Dat stelt het adviescollege stikstofproblematiek, een commissie onder voorzitterschap van oud-minister Johan Remkes, woensdag in een advies aan het kabinet. Het advies moet de „impasse” doorbreken die is ontstaan na de uitspraak van de Raad van State over het Programma Aanpak Stikstof (PAS). Als gevolg daarvan zijn 18.000 projecten in Nederland stil komen te liggen.

De huidige aanpak is „in strijd met de wet”, signaleert het adviescollege. „We moeten ons realiseren dat in ons land niet alles kan. Er zijn noodmaatregelen nodig.” Met de maatregelen kunnen vergunningen met „een betere onderbouwing” worden aangevraagd, maar „niet overal” zullen vergunningen snel worden verleend. „De huidige impasse is zodanig complex, dat de vergunningverlening op korte termijn niet over de volle breedte weer kan worden vlot getrokken.”

Helpt het?

Het is de vraag of met dit op zichzelf doordachte advies een snelle uitweg uit de crisis wordt geboden. Veel van de voorstellen vergen nader onderzoek; naar wie precies hoe veel stikstof en ammoniak uitstoot en welke natuur daar het meeste last van heeft. Je vraagt je af: helpt dit plan Nederland uit de acute crisis? De belangrijkste voorgestelde maatregelen in ‘Niet alles kan’, zoals het advies heet, zijn de volgende.

De overheid moet ten eerste veehouderijen uitkopen of saneren die relatief veel ammoniak uitstoten en die zijn gevestigd in de omgeving van natuur die kwetsbaar is voor te veel stikstof en ammoniak. De veeteelt heeft veruit het grootste aandeel in de stikstofcrisis; 46 procent van wat er in natuurgebieden terechtkomt, is afkomstig van de landbouw. Provincies moeten nu eerst nog onderzoeken welke veebedrijven in aanmerking komen voor aankoop of sanering. Dat kan dus nog wel even duren.

De commissie-Remkes ziet niets in een generieke reductie van de veestapel in heel Nederland. Zo’n reductie, zoals D66 onlangs heeft voorgesteld, is „onvoldoende effectief” omdat er „grote verschillen” bestaan in de emissies van ammoniak in de veehouderij. Een algemene „stopperspremie” zou bovendien boeren belonen die slecht presteren wat betreft uitstoot.

Wel nuttig is het sneller invoeren van technologische innovaties in de veehouderij. Nu duurt dat te lang, door „versnippering van commerciële technische doorontwikkeling” en door „moeizame certificering”. Ook hierbij is de vraag of Nederland onmiddellijk geholpen is. Wel kan het effect op de veeteelt in Nederland uiteindelijk groot zijn. Als de overheid daadwerkelijk de meest vervuilende bedrijven gaat uitkopen, zal de sector op langere termijn drastisch inkrimpen.

Snelheid omlaag bij natuur

De overheid moet een snelheidsverlaging doorvoeren op rijks- en provinciale wegen, vooral in de omgeving van Natura 2000-gebieden, 118 van de 160 gebieden zijn „stikstofgevoelig”. Het wegverkeer is voor ruim 6 procent verantwoordelijk voor de stikstofschade aan kwetsbare natuur. Lagere snelheden leiden niet alleen tot minder schade aan deze natuur in de buurt, maar ook tot een vermindering van de „grauwe deken van schadelijke stoffen” die over Nederland ligt. Een ander effect van lagere snelheden is een „betere doorstroming” van het verkeer, aldus het advies, en dat is gunstig want vooral bij files zijn de gemiddelde emissies relatief erg hoog. Dit voorstel is genuanceerder dan wat veel Remkes-watchers hadden verwacht: een algehele verlaging van de snelheid, van bijvoorbeeld 130 naar 120 of 100 kilometer per uur. Ook bij deze maatregel is de vraag of die snel helpt. Als eerst moet worden onderzocht wat het effect van een snelheidsverlaging is op al die verschillende natuurgebieden, dan zal die nog wel op zich laten wachten.

Herstel van biodiversiteit

Het herstel van de eerder aangerichte schade aan kwetsbare natuurgebieden moet volgens Remkes worden versneld en geïntensiveerd. De bestaande herstelprogramma’s hebben vertraging opgelopen, signaleert de commissie. Door bezuinigingen en door het ontbreken van „heldere keuzes” zijn de Natura 2000-gebieden er „slecht” aan toe: „De biodiversiteit in Nederland is nadrukkelijk toe aan herstel.”

Eén van de methodes is het inrichten van „bufferzones” rondom de natuurgebieden; agrarische gebieden waar alleen extensieve landbouw is toegestaan. Boeren moeten hiervoor worden „beloond” uit een nieuw fonds. Zo’n overgang naar een „natuurinclusieve landbouw” zou goed kunnen plaatsvinden in veenweidegebieden maar ook in gebieden waar de intensieve veehouderij domineert, zoals De Peel in Brabant. Ook hier geldt: kan bouwend Nederland het geduld opbrengen om te wachten tot deze „transitie” is voltooid?

Emissies omlaag in alle sectoren

Tenslotte moeten alle sectoren in Nederland een steentje bijdragen. Niet alleen de veehouderij en het wegverkeer. Op langere termijn zullen ook het openbaar vervoer en het vrachtverkeer, de luchtvaart en de scheepvaart hun emissies moeten beperken. Industrie en energiebedrijven blijken volgens de commissie, tot verrassing van velen wellicht, niet veel bij te dragen aan de stikstofcrisis; de emissies bedragen slechts 1,6 procent van het totaal, en reducties zullen „niet op korte termijn tot significante ruimte” leiden. Niettemin wordt deze sectoren toch gevraagd maatregelen te treffen. Ook in de bouw, grootste slachtoffer van de huidige stikstofcrisis, valt nog „winst” te behalen. De commissie-Remkes denkt over deze en andere maatregelen later een nieuw advies uit te brengen.

Bron: NRC.nl (25 september 2019)

Geoplan

Bel mij terug

Heeft u vragen en wilt u graag terug worden gebeld door een van onze studieadviseurs?