Heeft u vragen? Bel met Kristian Koster op 033 - 422 99 70

‘Landjepik’ door burgers kost gemeenten geld

Grondbeleid 27 november 2018

Enkele honderdduizenden huishoudens in Nederland maken naar schatting illegaal gebruik van gemeentegrond. Een wetswijziging is nodig om het verlies van overheidsgrond en conflicten te voorkomen.

Dat concludeert Björn Hoops, onderzoeker bij de Faculteit Rechtsgeleerdheid van de Rijksuniversiteit Groningen. Het onderzoeksrapport ‘Landjepik in Nederland’ van Hoops komt deze week uit.

Handhaving
In vijf gemeenten onderzocht Hoops het illegaal gebruik van gemeentegrond. Illegaal gebruik houdt in dat een burger gemeentegrond gebruikt zonder eigenaar te zijn en zonder met de gemeente afspraken hierover te hebben. hij. In vier van de vijf gemeenten heeft hij kunnen vaststellen hoe vaak dit voorkomt. Tussen 8 en 80 procent van de huishoudens waren daar betrokken bij deze vorm van landjepik. De percentages lopen erg uiteen tussen de gemeenten vanwege het verschil in handhavingsbeleid, de inrichting van woonwijken en de oorspronkelijke functie van de grond.

Hoops: ‘Gemeenten voldoen op grote schaal niet aan hun verplichting om hun eigendom te beschermen. Stel, je neemt het laagste hiervoor genoemde percentage als nationaal gemiddelde, dan zou dat betekenen dat landelijk ten minste 600.000 huishoudens (1.320.000 personen) zonder afspraken gebruikmaken van gemeente- of andere overheidsgrond.’

Extra tuin
In bijna alle gevallen gebruiken mensen de gemeentegrond om de tuin, de oprit of de woning uit te breiden. Niet alleen gemeentegroen, maar ook stoepen, woonerven, fietspaden en openbare wegen worden op grote schaal bij particuliere tuinen getrokken. Gemiddeld betreft het volgens de Groningse onderzoeker 20 tot 45 vierkante per geval, maar soms meer dan 400 vierkante meter.

Grond en geld kwijt
Binnen de wet is het mogelijk dat een gebruiker van andermans en dus ook gemeentegrond daar eigenaar van wordt. Zelfs als die gebruiker de grond met opzet inpikt, kan deze toch na 20 jaar eigenaar worden. De gemeente staat dan met lege handen: eerst wordt de grond aan zijn publieke functie onttrokken en daarna verliest de gemeente ook nog de eigendom. Een groot aantal gemeenten is inmiddels begonnen het gebruik van hun grond te inventariseren en besteedt tienduizenden euro’s aan de inventarisatie en de benadering van de illegale grondgebruikers. Per dossier gaat het volgens Hoops tussen 500 en 850 euro.

Verkeersveiligheid
Bijkomende probleem is volgens Hoops dat bermen en stoepen verloren gaan die van groot belang zijn voor de verkeersveiligheid en het onderhoud van kabels en nutsleidingen. ‘Verder kan het verlies van publieke grond de uitvoering van belangrijke woningbouwprojecten vertragen of onnodig duur maken. Denk bijvoorbeeld aan het aanleggen van een netwerk voor warmtepompen of voor laadpalen voor elektrische auto’s bij een parkeerplaats.’

Wetswijziging
Een wijziging van de wetgeving over verjaringsverkrijging is het overwegen waard om het verlies van overheidsgrond en conflicten te voorkomen, vindt Hoops. ‘Er zijn meerdere opties om te verzekeren dat de gemeente toegang houdt tot de gronden met een publieke functie. De wetgever zou bijvoorbeeld de verjaringsverkrijging van dergelijke gronden kunnen uitsluiten.’ Dat laatste gebeurt al in België, Frankrijk en Italië.

Bron: Binnenlands Bestuur (26 november 2018)

Geoplan

Bel mij terug

Heeft u vragen en wilt u graag terug worden gebeld door een van onze studieadviseurs?